Zestaw Harvardu

Wybuchasz, zanim pomyślisz, a gdy plan się sypie, trudno Ci się przestawić? U dziecka widać to wyraźniej: krzyk zamiast słów, bunt przy zmianie zasad. To nie złośliwość — to samoregulacja, która dopiero się buduje. I którą najlepiej ćwiczyć przez zabawę.

Co to jest i dla kogo?

Zestaw Harvardu to cztery gry i dwie książki Rozwojowej Mamy dla dzieci 4–7 lat (z młodszym dzieckiem zaczynasz od książek i podstawowych talii, starsze i dorośli grają w warianty zaawansowane). Gry powstały według zaleceń Harvard Center on the Developing Child, książki — w oparciu o badania nad emocjami i wdzięcznością u dzieci.

Co rozwija u dziecka?

Przez zabawę — dziecko nie czuje, że ćwiczy, tylko chce grać dalej — zestaw trenuje samoregulację: umiejętności, które później decydują o tym, jak dziecko radzi sobie w szkole, buduje relacje, rozwiązuje konflikty i panuje nad impulsami. Potwierdziła to metaanaliza 150 badań z udziałem ponad 215 tysięcy osób (Robson i in., 2020). W praktyce dziecko ćwiczy pięć umiejętności:

• Samokontrolę — zamiast reagować od razu, zatrzymuje się i myśli, zanim coś zrobi lub powie.
• Pamięć roboczą — trzyma w głowie zasadę gry i to, co przed chwilą zobaczyło lub usłyszało, i korzysta z tego przy kolejnym ruchu.
• Elastyczność umysłową — gdy zasada się zmienia, porzuca stary sposób działania i przechodzi na nowy.
• Rozumienie emocji — odkrywa, że uczucia są nie tylko w środku, ale widać je też po zachowaniu, i uczy się je nazywać, zamiast krzyczeć.
• Wdzięczność — zauważa dobro w zwykłym dniu, rozumie, czym jest to uczucie, i potrafi je wyrazić lub przekazać dalej.

Co znajdziesz w zestawie?

1. Gra Przeciwieństw + mini e-book (2–99 lat). Dziecko mówi przeciwieństwo tego, co widzi — „dzień”, gdy widzi księżyc. Wzorowana na Stroop task dla dzieci. Najwięcej śmiechu jest przy pomyłkach, zwłaszcza rodzica.

2. Rozwojowy Sorterek + mini e-book (2–7 lat). Dziecko sortuje karty według koloru, kształtu albo wielkości, a Ty zmieniasz zasadę w trakcie (metoda DCCS). Trzy talie, 12 propozycji gier.

3. Do Dżungli — gra karciana (od 3 lat, najlepsza dla 6–8-latków). Gracze muszą pamiętać i uważnie słuchać, jakie karty mają inni i o co pytają, żeby działać strategicznie i zebrać jak najwięcej zestawów. Prosta wersja dla trzylatka, pełna gra dla szkolniaków.

4. Kostka Aktywności — Mindfulness + mini e-book (od 4 lat, najlepsza dla 6–8-latków). Rzucasz miękką kostką i losujesz zadanie z sześciu kategorii: joga, życzliwość wobec siebie i innych, ćwiczenia oddechowe, samoświadomość, ekspresja emocjonalna, odgrywanie ról. Zadania oparte na programie Kindness Curriculum.

5. Książka „Moja magiczna moc” + dziennik nastrojów i 60 naklejek (2–7 lat). Ponad 20 emocji pokazanych przez zachowania zwierząt. Dziecko odkrywa, że emocje to nie tylko to, co czujemy w środku — widać je też po zachowaniu, a przez zwierzęta łatwiej to zrozumieć.

6. Książka „Dziękuję!” + tablica wdzięczności i naklejki (2–7 lat). 40 stron opowieści o dostrzeganiu dobra i plansza z 35 polami na codzienny rytuał. Oparta na rekomendacjach Greater Good Science Center (UC Berkeley).

Dlaczego to działa?

Harvard Center on the Developing Child uznaje rozwój samoregulacji za jedno z najważniejszych i najtrudniejszych zadań wczesnego dzieciństwa — te umiejętności nie rozwijają się same z wiekiem, tylko przez ćwiczenie, najszybciej między 3. a 6. rokiem życia. To gry dla każdego dziecka, a dzieciom z ADHD i w spektrum autyzmu są szczególnie polecane; z Grą Przeciwieństw pracują specjaliści m.in. w Instytucie Matki i Dziecka i Centrum Zdrowia Dziecka.

Najczęstsze pytania

Od jakiego wieku?
Najlepiej 4–7 lat — wtedy dziecko korzysta ze wszystkich sześciu pozycji. Z dwulatkiem zaczynasz od książek, Gry Przeciwieństw i Sorterka.

Czy to nie za dużo naraz?
Nie. Jedna gra lub książka na wieczór, a poziomy trudności stopniujesz sama — zestaw starcza na lata.

Czy są e-booki?
Tak, do trzech gier (kod QR w opakowaniu): naukowe podstawy i wskazówki, jak wspierać samoregulację na co dzień. Obie książki mają też część dla rodziców.

Zamień trening samoregulacji w rodzinną zabawę. Zamów Zestaw Harvardu i przekonajcie się, jak trudno powiedzieć „dzień”, kiedy widzisz noc. →